Kinderfysiotherapie > Morbus Scheuermann
Morbus Scheuermann
De ziekte van
Scheuermann (osteochondrosis juvenilis dorsi) is een groeistoornis in het
borstgedeelte van
de wervelkolom die ontstaat tijdens de pubertijd, vooral bij jongens. Hierdoor ontstaat een kromme rug (fig. 1). De ziekte
wordt ook wel ‘juveniele kyfose’ genoemd (juveniel = jeugdig, kyfose = kromming
naar achteren).Deze aandoening wordt vastgesteld
bij 5 tot 40 % van de bevolking.
Het skelet van
een pasgeborene bestaat voornamelijk uit kraakbeen. In de loop van de jeugd wordt dat kraakbeen vrijwel
volledig omgezet in bot. Dat verbeningssproces kan op allerlei plaatsen in het
skelet verstoord worden. Bij de ziekte van Scheuermann bevindt de
verbeningsstoornis zich aan de voorzijde van
de borstwervels (meestal de 6e t/m de 12e borstwervel).
Daardoor zakken deze borst wervels aan de voorzijde een beetje in. Ze krijgen
min of meer een wigvorm. Het resultaat is een versterkte ‘ bolle ’ kromming van het borstgedeelte van de wervelkolom. Het hals- en
lendegedeelte van de wervelkolom wordt
dan ‘holler ’.
Figuur.1
Dit kan
aanleiding geven tot een verminderde lenigheid van de romp. De ziekte kan een aantal
jaren duren, maar is meestal niet ernstig. De vervorming van de wervels is over
het algemeen ook niet ernstig.
Symptomen
Heel
vaak verloopt de ziekte van
Scheuermann zonder klachten en merkt men alleen een houdingsafwijking, met name
een toegenomen kyfose. Soms zijn er wel vermoeidheidsverschijnselen en
spierstijfheid hoog in de rug, vooral aan het eind van de dag. Bij ernstige
vormen van Scheuermann kunnen
pijnklachten ontstaan, meestal op de overgang van borst naar lendenwervels. De rugspieren
worden dan te veel belast, wat weer vermoeidheidsklachten en houdingsproblemen
veroorzaakt.
Zodra
de puberteit achter de rug is en daarmee de groei voltooid, is ook de ziekte
voorbij en blijven alleen de restafwijkingen over. Het is niet zeker dat mensen
die de ziekte van
Scheuermann hebben doorgemaakt, op latere leeftijd meer rugklachten krijgen dan
andere mensen. De afwijkingen die bij de ziekte van Scheuermann op röntgenfoto’s zichtbaar
zijn, blijven gedurende het hele leven bestaan.
Alleen
als het heel ernstig is kunnen longproblemen voorkomen. Neurologische klachten
komen bijna nooit voor.
Oorzaken
De
oorzaak deze afwijking is nog niet volledig bekend. Scheuermann zelf
veronderstelde dat de afwijking werd veroorzaakt door, het spontaan afsterven
(necrose), van het
gewrichtsuitsteeksel (ringapofyse) van
het wervellichaam. Recente studies hebben een sterk verband aangetoond tussen
een groeistoornis van de wervelschijven (discusdegeneratie), verminderde
afstand tussen de wervelschijven en abnormale plaatsing van de wervellichamen ten
op zichte van elkaar. Die zouden kunnen geïdentificeerd worden als Scheuermann
- achtige afwijkingen.
Er moet
echter wel rekening gehouden worden, dat het boven genoemde oorzaken niet de
enige factoren zijn die, deze aandoening tot gevolg hebben. De vervorming ter
hoogte van de overgang tussen de
borst - en lendewervelkolom (thoracolumbale vorm van de ziekte van Scheuermann) komt bijvoorbeeld meer
voor bij sporters dan in de normale populatie, wat op een verband tussen
sportieve belasting en het letsel kan duiden. Deze specifieke vorm van de aandoening geeft
ook meer rugklachten dan de klassieke (mid - thoracale vorm) ter hoogte van het midden van de rug.
Wat kunt u eraan doen als deze
aandoening zich toch voordoet?
In de acute periode van de ziekte is het van belang om te
staken met activiteiten waarbij u frequent een kromming in de rug moet maken,
zoals hockey en roeien. Evenals gevechtsporten, zoals judo en worstelen, dienen
vermeden te worden. Daarentegen is zwemmen (borstzwemmen/schoolslag aan te
bevelen, dit werkt immers de kromming in de rug tegen. Mits het op de juiste
wijze uitgevoerd wordt.
Behandeling
De
behandeling voor tieners met een kyfose bestaat in de eerste instantie uit het
dragen van een korset. Elk patiënt bepaalt wel samen met de behandelend
orthopedisch chirurg of een korset in zijn/haar geval invloed op het
natuurlijke beloop zal hebben. De behandeling met een korset is relatief
intensief en is tegenwoordig minder geaccepteerd dan 10-20
jaar geleden. Voor de
rest kan er gekozen worden voor oefentherapie onder begeleiding van een
fysiotherapeut. Door middel van oefentherapie kan de afwijking niet verminderen
maar het kan wel helpen de houding te verbeteren. Een enkele keer is chirurgisch
ingrijpen nodig om ernstige misvormingen te verhelpen. Bij sommige typen kyfose
wordt een operatie gecombineerd met medicijnen.
De
behandeling van de fysiotherapeut
De
behandeling van de fysiotherapeut bestaat uit verbeteren van de houding en
versterken van de rompspieren d.m.v. oefentherapie.
Hierbij richt de fysiotherapeut zich op het rekken van de borstspieren (m.Pectorales Minor en major) en voorzichtig doorbewegen van de borstwervels (thorcale wervelkolom). Verder richt de fysiotherapeut zich op het versterken van de rugstrekkers op de hoogte van de borstwervels (thorcaal) en de spieren die de schouderbladen naar elkaar toetrekken (de scapula-adductoren).
Copyright Pharmeon BV 2005
